In 2024 werden op geïmporteerde agrarische producten uit het buitenland 145 verschillende pesticiden aangetroffen. Daarvan zijn er zo’n 40 niet (meer) toegestaan voor gebruik in de Nederlandse land- en tuinbouw. De meeste van die middelen zijn op Europees niveau aan banden gelegd.
De Europese Unie staat toe dat er levensmiddelen worden geïmporteerd waarop residuen van bestrijdingsmiddelen zitten die in Europa verboden zijn. Dat mag, mits de hoeveelheid residu de EU-norm niet overschrijdt. Deze gang van zaken is het gevolg van handelsafspraken met landen buiten Europa. Het is dus goed mogelijk dat er levensmiddelen ons land binnenkomen, waarop residuen zitten van middelen die hier verboden zijn. De redactie van Staf wil weten wat de omvang is van verboden middelen op geïmporteerde levensmiddelen.
Controles NVWA
De NVWA controleert via steekproeven of levensmiddelen, waaronder groente en fruit, vervuild zijn met resten van bestrijdingsmiddelen. Binnen de Europese Unie is vastgesteld hoeveel residu van een bestrijdingsmiddel er op een levensmiddel mag zitten. In 2024 nam de NVWA 4.846 monsters van producten van buiten Europa. Bij 4.543 producten werd de limiet niet overschreven. Deze producten mochten geïmporteerd worden.
De NVWA vond op deze producten residuen van in totaal 145 verschillende bestrijdingsmiddelen. Voor deze middelen werd nagegaan of deze gebruikt mogen worden in Nederland. Voor minimaal 40 van deze middelen is dat niet het geval. De verboden middelen worden vooral aangetroffen op tropisch fruit, zoals citrusvruchten. Ook op rijst, thee en specerijen worden dergelijke middelen vaak aangetroffen. In de tabel staan de middelen die het vaakst werden aangetroffen.
Verboden middelen
Residuen van imidacloprid – sinds 2018 verboden voor de land- en tuinbouw – worden volop aangetroffen op geïmporteerde rijst, bonen en tropisch fruit. Op 6 procent van de geïmporteerde levensmiddelen is dit residu aanwezig; deze voedselproducten zijn afkomstig uit een groot aantal verschillende landen. Ook het middel malathion, dat inmiddels zo’n 20 jaar geleden werd verboden, wordt relatief vaak aangetroffen op met name citrusfruit en kruiden. Ook hier zijn de levensmiddelen uit verschillende landen afkomstig. Malathion ging in de ban in Nederland en Europa vanwege de relatief hoge toxiciteit voor mensen, bijen en het milieu.
Fenylfenol-2 werd het vaakst aangetroffen. Dit residu zat op maar liefst 38% van de geïmporteerde levensmiddelen. Dit middel wordt op grote schaal toegepast tegen micro-organismen, als conserveringsmiddel. Voor de land- en tuinbouw in Nederland kwam er rond 1998 een verbod op dit middel. Fenylfenol-2 heeft in ons land al enkele decennia geen landbouwkundige toepassing meer. Dit middel heeft in ons land echter nog wel een toepassing in de industrie als biocide en het wordt gebruikt als ontsmettingsmiddel in bijvoorbeeld ziekenhuizen en bij de voedselverwerking.
Kwart betreft verboden middel
De NVWA nam 4.846 monsters van levensmiddelen uit landen buiten Europa. Daarop werden in totaal 13.866 residuen van pesticiden aangetroffen. Per levensmiddel werden dus gemiddeld bijna 3 pesticiden aangetroffen. Bij ongeveer een kwart van de aangetroffen residuen ging het om een middel dat in Nederland verboden is.
Tabel. In Nederland verboden pesticiden die het vaakst werden aangetroffen op geïmporteerde levensmiddelen van buiten Europa.
| Middel | Aantal keer aangetroffen | % product waarop residu is aangetroffen |
|---|---|---|
| fenylfenol-2 | 1872 | 38% |
| imidacloprid | 306 | 6% |
| carbendazim | 187 | 4% |
| clothianidin | 131 | 3% |
| chloorpyrifos-ethyl | 122 | 3% |
| malathion | 109 | 2% |
Foto: Shutterstock / Hakase 420.
