Wageningen Environmental Research (WEnR) kreeg de opdracht om te onderzoeken welke gewasbeschermingsmiddelen in de natuur terechtkomen en welke effecten dat heeft op de ecologie. De opdracht kwam van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Aanleiding vormde een uitspraak van de Raad van State over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen nabij Natura 2000 gebieden. In het WEnR-rapport duikt het ingetrokken onderzoek van de Vlinderstichting weer op. Dat is bijzonder.
Welke pesticiden worden gevonden in Natura 2000-gebieden? Via welke routes hebben deze stoffen de natuur bereikt? En wat zijn de effecten voor de ecologie bij blootstelling aan de gevonden hoeveelheden? Onderzoekers Jaap Hanekamp en Ronald Meester bestudeerden het Wageningse rapport en constateren dat geen van deze drie vragen wordt beantwoord. Desondanks wordt wel een aantal beleidsmaatregelen voorgesteld voor de landbouw, die zouden volgen uit dit onderzoek.
WEnR stelt dat haar rapport is gereviewd door het RIVM en het CTGB. Deze reviews zitten niet als bijlage in het rapport en zijn opgevraagd.
Rapport Vlinderstichting duikt weer op
WEnR maakte gebruik van de meetresultaten van milieuorganisatie Meten = Weten (vier studies) en de Vlinderstichting (een studie). Het RIVM uitte in zijn review stevige kritiek op het gebruik van de metingen van de Vlinderstichting. “De rapportage van het onderzoek van de Vlinderstichting schiet ernstig tekort en het wetenschappelijke gehalte laat te wensen over. Daarnaast zijn de resultaten afwijkend”, rapporteerde het RIVM in januari 2026 aan de WEnR-onderzoekers. Het onderzoek van de Vlinderstichting werd een half jaar daarvoor al ingetrokken door de Vlinderstichting. De stichting gaf toen als reden de bedreiging van de onderzoeker op. (Zie ook artikel op STAF-website).
Wat blijft er over van conclusies?
WEnR concludeerde aanvankelijk dat bij 12 procent van de metingen sprake was van een dermate hoge concentratie gewasbeschermingsmiddel in de natuur, dat die mogelijk schade geeft voor bodembeestjes en insecten. Het RIVM daarover: “Wat blijft er over van de conclusies als de resultaten van het onderzoek van de Vlinderstichting niet worden meegenomen? Deze hoge meetwaarden in het onderzoek van de Vlinderstichting moeten echt heel goed gecheckt worden. Zo te zien liggen zonder de Vlinderstichting alle metingen onder de RQ=1 (onder de risicogrens, red).”
WEnR verwijderde na deze kritiek de meetwaarden van de Vlinderstichting slordig uit haar rapport. Een deel is echter blijven staan, waaronder de stevige conclusies en voorgestelde beleidsmaatregelen.
Review WEnR-rapport
WEnR publiceerde in februari 2026 het rapport ‘Pesticiden in terrestrische Natura 2000-gebieden -Verkennende beoordeling op aanwezigheid, blootstellingsroutes en potentiële ecologische risico’s voor bodemorganismen en niet-doelwit geleedpotigen’. Onderzoekers Jaap Hanekamp en Ronald Meester bestudeerden dit rapport. Hun review is hieronder te downloaden.
