Relatief veel patiënten die deelnamen aan het zogenaamde VGO-onderzoek, hadden last van onderliggend lijden dat verband houdt met roken. Dat blijkt uit de patiëntengegevens die het ministerie van VWS onlangs openbaar maakte. Daar ging een langdurige Woo-procedure aan vooraf. Het verband tussen longklachten en roken bij de patiëntengroep wordt niet benoemd door de VGO-onderzoekers. Wel wordt de oorzaak met een lampje gezocht bij de geitenhouderij.
Het ministerie van VWS heeft de patiëntengegevens in het VGO-onderzoek (Veehouderij en Gezondheid Omwonenden) na anderhalf jaar openbaar gemaakt. Dit gebeurde pas nadat Staf bezwaar had gemaakt tegen het besluit om deze data niet vrij te geven. Dat besluit moest al worden afgedwongen door de rechtbank. Het bezwaar van Staf werd gegrond verklaard.
Met veel moeite waren 108 patiënten gevonden voor deelname aan het VGO-onderzoek. Bij deze patiënten werden monsters afgenomen (neus- en keelswab) voor het vaststellen van de ziekteverwekkers. Er werd vervolgens gekeken of deze verwekkers afkomstig konden zijn van een geitenhouderij in de omgeving. De VGO-onderzoekers konden hiervoor geen bewijs vinden. Uit de onlangs openbaar gemaakt geanonimiseerde patiëntengegevens (onder dit bericht te downloaden) blijkt echter wel een duidelijk verband met onderliggende longklachten en roken. De patiëntengroep die nooit rookte, scoort gemiddeld een stuk beter op longgezondheid.
De VGO-onderzoekers constateren weliswaar dat er onder de patiënten meer signalen zijn van onderliggend respiratoir lijden (astma, COPD en/of emfyseem en gebruik van longmedicatie) en dat er in deze groep iets meer rokers zijn. Dat dit onderliggend respiratoir lijden in hogere mate voorkomt bij de (voormalige) rokers blijft onbenoemd. Er wordt verder niet gekeken naar de invloed van roken op de longklachten. In plaats daarvan wordt gezocht naar de geitenhouderij als mogelijke veroorzaker van de longklachten.
Tabel. Analyse van de openbaar gemaakte patiëntengegevens, uitgesplitst naar rokers en (ex)rokers. Van 107 patiënten werd het rookgedrag geregistreerd.
| Percentages | Geen longziekte(n) | Wel longziekte(n) | Gebruikt geen longmedicatie | Gebruikt wel longmedicatie | Longmedicatie onbekend |
| Nooit gerookt (n=41) | 80 | 20 | 83 | 12 | 5 |
| Rookt / heeft gerookt (n=66) | 55 | 45 | 56 | 44 |
Berekende patiënten
Jarenlang onderzoek zou uitwijzen dat wonen nabij een geitenhouderij een verhoogd risico geeft op longontstekingen. Onder de circa 1,5 miljoen omwonenden van geitenbedrijven komen jaarlijks naar schatting 1.200 tot 6.600 extra longontstekingen voor. Dit zou resulteren in ongeveer 100 – 600 extra ziekenhuisopnamen en 20 – 100 extra sterfgevallen per jaar. Deze dramatische cijfers – met modellen berekend – werden door de toenmalige ministers Fleur Agema (VWS) en Femke Wiersma (LVVN) naar buiten gebracht. Onderzoek bij echte patiënten moest deze aantallen bevestigen.
Via huisartsenpraktijken werden 108 patiënten met longontsteking geselecteerd. Zij waren bereid mee te werken. Gekeken werd of zij ziektekiemen bij zich hadden, die afkomstig konden zijn van een geitenbedrijf. Dat verband werd bij geen enkele patiënt aangetoond. Helaas heeft het ministerie van VWS niet bekend gemaakt welke kiemen bij welke patiënt zijn aangetroffen. Omdat deze gegevens niet openbaar zijn gemaakt, kan niet worden gecheckt of bepaalde kiemen vaker voorkomen bij bijvoorbeeld (ex)rokers.
Download openbaar gemaakte patiëntengegevens:
Lees ook:
(Foto’s: Shutterstock)