De LTO Noord-bijeenkomst in Wilnis over het UPLG (Utrechts Programma Landelijk Gebied) op 28 januari 2026 in Wilnis trok veel publiek. Tijdens de avond werd vooral ingegaan op de waterdoelen en het juist verschenen water-memorandum van gedeputeerde Has Bakker. Bakker reageerde op kritiek op het UPLG in eerdere bijeenkomsten. Download de presentatie onderaan dit artikel.
Wateropgave boeren kleiner
De presentatie begint met goed nieuws. In een eerdere bijeenkomst in Vianen werd een punt gemaakt van het gebruik van oude cijfers in het UPLG, waardoor er een grote wateropgave lag bij de landbouw in Noordwest-Utrecht. Het UPLG baseert zich namelijk op gegevens van 2024, en de toen geldende bronnenanalyses (welke bron welk aandeel heeft in de vervuiling). Medio 2025 kwam een nieuwe bronnenanalyse beschikbaar. Daaruit blijkt dat de achtergrondconcentratie (waar boeren niks aan kunnen doen) werd onderschat. Een deel van de nutriënten was zelfs onterecht toegeschreven aan de landbouw. Dat is nu rechtgezet. Er is een compliment voor Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht, dat zij werk hebben gemaakt van de actualisatie van de bronnen-gegevens. Het waterschap bevestigt dat het UPLG werkt met de oude bronnengegevens. Inmiddels heeft ook Provincie Utrecht erkend dat het aandeel van de landbouw in het probleem klein is.
Memorandum gedeputeerde Bakker
Gedeputeerde Has Bakker heeft op 26 januari 2026 een memorandum naar buiten gebracht, waarin hij reageert op kritiek op het UPLG. Op 15 januari werd ook al een memorandum naar buiten gebracht door de provincie, waarin ingegaan wordt op kritiek. Dit ondanks dat er een zienswijzeprocedure loopt (van 6 januari tot en met 16 februari) voor het indienen van kritiek. Opmerkelijk is dat Bakker de nieuwe bronnenanalyse negeert en vast wil blijven houden aan de nu gestelde doelen: “Het halen van de KRW-doelen vraagt extra inzet op meerdere terreinen.” Wanneer de achtergrondconcentratie hoger is dan gedacht, vraagt dat om een nieuwe afleiding van de doelen. Bij Waterschap Zuiderzeeland (Flevoland), waar hetzelfde aan de hand is, wordt daaraan gewerkt. Ook Amstel, Gooi- en Vecht heeft dit op de agenda, aldus een bestuurder van dit schap. Hij wil nog niets loslaten over de inhoud van de zienswijze die onderweg is. Bakker heeft zienswijzen over de normstelling niet willen afwachten.
Volgens Bakker kunnen wateren voor de Nitraatrichtlijn op groen staan en voor de Kaderrichtlijn Water op rood. Dat klopt, maar daarmee draait hij om de kritiek heen. Die gaat namelijk niet over de totaal-beoordeling, maar om enkel over het onderdeel nutriënten (stikstof en fosfor). Stikstof en fosfor zijn in hoge mate bepalend voor het waterbeleid voor de landbouw. Echter, de beoordeling van nutriënten gebeurt op verschillende manieren, zelfs binnen Nederland. Dat leidt ertoe dat veel beken aan de Oostkant van Utrecht volgens de Europese Commissie op groen staan voor nutriënten, en volgens het UPLG op rood.
Trend ‘instandhouding natuur’ door de bril van de EU
Uit gegevens die Nederland aanleverde in Brussel over de Utrechtse natuurgebieden, blijkt een gunstigere trend dan het veelgehoorde ‘de natuur staat op omvallen’. Nederland levert deze gebiedsrapportages periodiek aan in Brussel. Dit is een Europese verplichting. De rapportages zijn niet verkrijgbaar in Nederland. Aan de Europese Commissie is gevraagd of wijzigingen in de gerapporteerde ‘mate van instandhouding’ gebruikt mogen worden voor het bepalen van de trend (verbetering, stabiel, verslechtering). Volgens de Commissie kan dat. Wel moet gecheckt worden of de trendwijziging een mogelijke andere oorzaak heeft, zoals een verbeterde telmethode of wijziging van de beoordelingsmethodiek.
Provincie Utrecht heeft laten weten niet blij te zijn met de gegevens die zijn aangeleverd in Brussel. De natuurdoelanalyses van de provincie zijn er niet in meegenomen. “Het is het Rijk kwalijk te nemen dat verouderde gegevens zijn aangeleverd.”
Download presentatie LTO Wilnis (28 januari 2026):
